Toàn cảnh về Smart city (Kỳ 1): Từ động lực cho phát triển trở thành một từ khóa thời thượng

10:18, Thứ Năm, 01/06/2017 (GMT+7)

(XHTT) - Được nhắc tới nhiều trong thời gian gần đây và thậm chí được coi là một trong những việc cần phải thực hiện để Việt Nam bắt kịp chuyến tàu Cách mạng công nghiệp lần thứ 4, smart city đang trở thành một từ khóa "hot" trên toàn thế giới.

>> Kỳ 2: 3 con đường để trở thành một thành phố thông minh

>> Kỳ 3: Có gì ở Thành phố thông minh đúng nghĩa đầu tiên của thế giới?

>> Kỳ 4: Từ chủ trương tới thực tế triển khai tại Việt Nam

Lời giải cho bài toán đô thị hóa quá nhanh

Một nghiên cứu gần đây của ngân hàng Merrill Lynch cho biết, lần đầu tiên trong lịch sử, số người sống ở thành thị và các khu vực lân cận đã nhiều hơn số người sinh sống ở các khu vực nông thôn - (55%). Con số này dự báo tới năm 2050 sẽ tăng lên 70%. Con số Liên Hiệp quốc đưa ra trước đó có khác biệt một chút (54% và 66%), song tựu chung thì chúng đều cho thấy Xu hướng di chuyển tới các thành phố sinh sống và làm việc đang diễn ra ở mọi nơi trên thế giới, đặc biệt là những quốc gia đang phát triển, với sự hình thành của các trung tâm kinh tế, công nghiệp mới.

Tốc độ đô thị hóa diễn ra quá nhanh kéo theo nhiều vấn đề liên quan khác như: ô nhiễm môi trường, tắc đường, sự quá tải của các cơ sở hạ tầng như trường học, bệnh viện… trong việc đáp ứng nhu cầu người dân, phúc lợi xã hội… Các thành phố là những nơi tiêu thụ tài nguyên chủ yếu, và cũng đồng thời là nơi tạo ra lượng khí thải chủ yếu. Theo số liệu từ Ngân hàng thế giới, các thành phố hiện đang là nơi tiêu thụ tới 80% nguồn tài nguyên, đồng thời tạo ra 80% lượng khí thải nhà kính. Trong khi diện tích của chúng chỉ chiếm 2% diện tích toàn thế giới.

Tắc đường tại Thủ đô Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ
Tắc đường tại Thủ đô Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ

Trong bối cảnh đó, nhu cầu quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn lực ngày càng trở nên cấp bách, thúc đẩy các cơ quan quản lý của mỗi quốc gia tìm kiếm và xây dựng mô hình quản lý tiên tiến. Ứng dụng CNT để hình thành nên các đô thị thông minh là hướng đi được lựa chọn bởi việc ứng dụng CNTT trong nhiều lĩnh vực đang cho thấy hiệu quả cao.

Không chỉ để giải quyết các vấn đề phát sinh do tốc độ đô thị hóa quá nhanh, cải thiện chất lượng cuộc sống cho người dân mà chính quyền các thành phố còn kỳ vọng đây sẽ là động lực giúp cải thiện môi trường kinh doanh, đem lại các cơ hội phát triển kinh tế mới cho thành phố.

Hội tụ điều kiện cần và đủ

Không chỉ bây giờ nhu cầu quản lý và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, tài nguyên của cơ quan quản lý với các thành phố mới có song có thể nói với sự chín muồi của thị trường, của các giải pháp công nghệ thì đây chính là thời điểm smart city bắt đầu phát triển bùng nổ.

Về nền tảng kết nối, hầu hết các quốc gia hiện nay đều đã có mạng băng rộng cố định, băng rộng di động 3G, 4G phủ sóng cả nước. Cùng với đó là hàng loạt các công nghệ kết nối bổ trợ khác như wifi, mạng diện rộng công suất thấp (LPWA)… Nhiều quốc gia trên thế giới đang duy trì mạng 2G để phục vụ việc kết nối các thiết bị IoT bởi vòng đời thiết bị vẫn còn cũng như nó không hỗ trợ các công nghệ kết nối cấp cao như 4G. Tuy nhiên, với những nơi mà số lượng thiết bị kết nối IoT trên 2G ít thì 4G lại chính là lựa chọn thích hợp cho những kết nối kiểu này, vừa rẻ, vừa bảo mật.

Một vài quốc gia còn cho biết sẽ sớm triển khai thử nghiệm 5G trong năm sau, tiếp tục hình thành một mạng lưới kết nối mạnh, đáp ứng tất cả các nhu cầu kết nối của các ứng dụng điều khiển, từ độ tin cậy tới tốc độ kết nối, độ trễ truyền dẫn.

Cho tới thời điểm hiện tại, thị trường giải pháp smart city đã cực kỳ sôi động, với hàng trăm nhà cung cấp giải pháp khác nhau, từ cung cấp một nền tảng chung tới các giải pháp thành phần trong các lĩnh vực cụ thể như: Năng lượng, nguồn nước, chính phủ điện tử, giao thông, tài nguyên môi trường, nông nghiệp, thủy sản…Những nhà cung cấp này đang vươn tầm hoạt động của mình ra toàn thế giới, sẵn sàng hợp tác với các nhà cung cấp đang hoạt động tại bản địa để tùy biến giải pháp của mình cho phù hợp với nhu cầu thực tế của khách hàng. Không ít trong số đó còn sẵn sàng triển khai thử nghiệm các hệ thống để khách hàng dùng thử và đánh giá trước khi ký kết hợp đồng chính thức.

Đặc biệt, cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 đang mở ra những điều kiện, cơ hội thuận lợi để các quốc gia xây dựng các smart city. Tâm điểm của cách mạng công nghiệp lần thứ 4 chính là sự phát triển nở rộ của IoT, của điện toán đám mây, của các công cụ phân tích dữ liệu lớn, của trí tuệ nhân tạo để phát triển các thiết bị tự hành…. Dưới thời cuộc cách mạng này, tất cả những yếu tố trên sẽ trở nên phổ biến, và đây chính là những thứ cần thiết để hình thành nên một thành phố thông minh.

Smart city trở thành một từ khóa “thời thượng”

Khái niệm về một đô thị thông minh bắt đầu được nhắc tới và phát triển từ những năm đầu tiên của thập kỷ này. Năm 2001, Chính phủ Hàn Quốc đã cùng hợp tác với một công ty công nghệ Mỹ để xây dựng thành phố thông minh Songdo - một thành phố nằm gần Sân bay quốc tế Incheon. Và đây đang được coi là thành phố thông minh đúng nghĩa đầu tiên trên thế giới. Từ đó tới nay, ngày càng nhiều quốc gia trên thế  giới quan tâm tới việc xây dựng các đô thị thông minh.

Theo số liệu thống kê mới nhất được đưa ra trong báo cáo Smart City Tracker Q1/2017 của hãng nghiên cứu thị trường Navigant Research thì tính tới hiện tại, đã có trên 250 thành phố trên thế giới đang được/có kế hoạch phát triển thành một smart city. 

Tất nhiên, lộ trình xây dựng chúng thành các smart city đều được chia thành nhiều giai đoạn, với việc lựa chọn lĩnh vực nào sẽ được “smart” hóa trước. Theo số liệu trong báo cáo thì có tới 40% trong số này đang triển khai các dự án về chính phủ thông minh (chính phủ điện tử), tiếp theo đó là các hệ thống quản lý năng lượng thông minh (27%), và hệ thống phân phối, điều khiến nguồn nước thông minh, giao thông thông minh.

Chính phủ điện tử, giao thông và năng lượng là những lĩnh vực được phần lớn các thành phố ưu tiên triển khai đầu tiên khi xây dựng smart city.
Chính phủ điện tử, giao thông và năng lượng là những lĩnh vực được phần lớn các thành phố ưu tiên triển khai đầu tiên khi xây dựng smart city.

Phần lớn các dự án này tập trung ở các quốc gia khu vực châu Âu bởi chúng được sự hỗ trợ của chính phủ về các mục tiêu chống biến đổi khí hậu. Thêm vào đó, châu Âu cũng là khu vực ứng dụng CNTT vào nhiều lĩnh vực trong cuộc sống, nên việc triển khai, kết nối các lĩnh vực đó có phần dễ dàng hơn, khả thi hơn.

Khu vực có số dự án nhiều thứ 2 hiện nay là châu Á Thái Bình Dương. Những dự án tại châu Á thường có xu hướng được hỗ trợ bởi chính quyền trung ương, đặc biệt là ở Trung Quốc và Ấn Độ. Sứ mệnh phát triển smart city của Chính phủ Ấn Độ đã được ban hành vào năm 2015, với kế hoạch xây dựng 100 smart city đang gặt hái nhiều kết quả khả quan. Kế hoạch phát triển kinh tế xã hội 5 năm lần thứ 13 của Trung Quốc cũng có nhắc tới việc phát triển các smart city.

Còn tại khu vực Bắc Mỹ, dưới thời chính quyền tổng thống Obama, đã có khá nhiều sự hỗ trợ cho các dự án xây dựng smart city, đặc biệt là các dự án liên quan tới giao thông.

Có thể nói smart city đang trở thành một hiện tượng, một trào lưu ở tất cả các khu vực trên thế giới, với số lượng dự án triển khai tương đối lớn. Ước tính các thành phố, chính phủ sẽ bỏ ra trên 40 tỷ USD trong năm nay cho hạng mục này, và con số sẽ tăng lên gấp đôi vào năm 2026, với mức tăng trưởng hàng năm vào khoảng 104,%/năm.

Nắm bắt cơ hội này, không chỉ các nhà cung cấp giải pháp công nghệ lớn, có tiếng trong lĩnh vực smart city mà cả các doanh nghiệp công nghệ đều mong muốn tham gia thị trường theo hình thức tự lực hoặc hợp tác với các hãng công nghệ lớn.

Bên cạnh việc các công nghệ cũng như thiết bị (đặc biệt là các thiết bị cảm biến) đã phát triển tới độ chín, giá thành thiết bị giảm, việc nhiều nhà cung cấp dịch vụ sẵn sàng triển khai các giải pháp để thành phố sử dụng thử trước khi ký kết hợp tác chính thức được cho là động lực lớn khiến số lượng thành phố quyết định triển khai smart city sẽ tăng lên nhanh chóng trong thời gian tới.

Hoàng Vũ 

>> Kỳ 2: 3 con đường để trở thành một thành phố thông minh

>> Kỳ 3: Có gì ở Thành phố thông minh đúng nghĩa đầu tiên của thế giới?

>> Kỳ 4: Từ chủ trương tới thực tế triển khai tại Việt Nam

.
.
.

.
.
.