Alibaba mua lại Lazada: Jack Ma có gặp khó tại thị trường Đông Nam Á?

05:27, Thứ Năm, 14/04/2016 (GMT+7)
Việc công ty Alibaba của tỷ phú Jack Ma vừa thông báo mua lại Lazada với khoản đầu tư lên đến 1 tỷ USD được đánh giá sẽ là một cú hích đối với thị trường thương mại điện tử của các nước Đông Nam Á, nơi Lazada chiếm thị phần tốt nhất tại các quốc gia này, bao gồm các thị trường Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam..
 
Theo thông báo tài chính mới nhất công bố của Rocket Internet, công ty sáng lập lên Lazada và sau thương vụ mua lại của Alibaba vẫn còn sở hữu 8,8% cổ phần của Lazada cho biết: Lazada đã thu về 191 triệu USD doanh thu trong 9 tháng đầu năm ngoái. Không phải quá tồi nhưng công ty chi 233 triệu USD vận hành cho thời kỳ này, phần nhiều trong số đó là các chi phí tiếp thị như khuyến mại khủng, chương trình quảng cáo để mở rộng thị trường. Rõ ràng, xây dựng một công ty thương mại điện tử trong một thị trường mới nổi chắc chắn là điều không dễ dàng.
 
Alibaba xuất hiện như một vị cứu tinh
 
Trong vài năm trở lại đây, Lazada đã thu về khoảng 700 triệu USD từ các nhà tài trợ và các quỹ đầu tư như Kinnevik, Temasek, Tengelmann Ventures, và Verlinvest, và Summit Partners.  Tuy nhiên, những thách thức trong việc phụ vụ 6 thị trường mới nổi khác nhau, nơi thương mại trực tuyến vẫn còn non trẻ, thói quen tiêu dùng và tích trữ tiền mặt trong dân chúng còn cao khiến cho công ty không có lợi nhuận và trong suốt năm 2015 cũng là một năm tình hình kinh doanh chưa có nhiều khởi sắc. Công ty ngày càng cạn vốn và dường như đã nghĩ đến một cửa rút lui. Trước tình hình ảm đạm đó, Alibaba nổi lên như là "vị cứu tinh" của công ty – đây là cách dùng từ của một cựu lãnh đạo Internet Rocket phát biểu vào cuối năm 2015. Gã khổng lồ thương mại điện tử Trung Quốc đã đặt bút ký vào một bản thỏa thuận đầu tư chiến lược vào Lazada. Cuối cùng, Alibaba đã quyết định đặt cược tham vọng dài hạn vào Lazada khi quyết định đầu tư 1 tỷ USD để chiếm quyền kiểm soát toàn bộ Lazada toàn cầu.
 
Trong tổng số tiền 1 tỷ USD đầu tư vào Lazada, 500 triệu USD sẽ được Alibaba đầu tư vào các cổ phiếu mới phát hành của Lazada. Số tiền 500 triệu USD còn lại sẽ được dùng để mua lại cổ phiếu từ các cổ đông cũ của Lazada trong vòng 18 tháng tới. Lộ trình trong tương lai là Alibaba sẽ nuốt các công ty lên quan và hoàn toàn tích hợp Lazada vào đế chế thương mại điện tử của mình, đế chế hiện đã vươn xa đến tận Ấn Độ thông qua đầu tư vào thanh toán và công ty thương mại Paytm.
Lợi nhuận khiêm tốn cho nhà đầu tư
 
Đây là thương vụ mua lại trị giá tỷ đô-la đầu tiên ở khu vực Đông Nam Á, một dấu hiệu cho thấy niềm tin của gã khổng lồ TMĐT của Trung Quốc vào sự phát triển thị trường TMĐT trong khu vực, và điều này gây khá nhiều sự tò mò. Gần như tất cả các nhà đầu tư đều lựa chọn phương án chỉ bán một nửa số cổ phiếu của họ hiện nay và cam kết bán phần còn lại theo thời gian.
 
Các công ty sau đây tiết lộ doanh số bán hàng của họ, một số khác không cho biết con số:
 
Rocket Internet: bán 9,1% cổ phần với giá 137 triệu USD
Tesco: bán 8,6% cổ phần với giá 129 triệu USD
Kinnevik: bán 3,8% cổ phần với giá 57 triệu USD
 
Rocket Internet thành lập Lazada vào năm 2012, và giá trị cổ phiếu mà công ty sở hữu ở Lazada đã tăng lên 15 lần sau 4 năm từ số vốn đầu tư ban đầu là 18 triệu euro (tương đương 20,5 triệu USD theo tỷ giá hiện nay) trong khi vẫn giữ lại một nửa số cổ phiếu của mình, nhưng những cổ đông đến sau thì có lợi nhuận khiêm tốn hơn.
 
Nhiều nhà đầu tư lớn đã tham gia hỗ trợ nhiều dự án của Rocket Internet như JP Morgan và Summit Partners dường như thất vọng với kết quả này, một nguồn tin cho biết "Rocket đã thu lời lớn nhưng các nhà đầu tư giai đoạn đầu khác lại có lợi nhuận rất khiêm tốn".
 
Mục tiêu đặt quá cao
 
Một vấn đề lớn mà Lazada đã phải không ngừng chiến đấu là kỳ vọng. Rocket Internet đã đi sau cơ hội 'thị trường xanh "bằng cách xây dựng các công ty thương mại điện tử tại các thị trường như Đông Nam Á, Mỹ Latinh, châu Phi và Trung Đông – những nơi trên thế giới mà những công ty như eBay và Amazon (và thậm chí Alibaba) coi là quá non trẻ trong giai đoạn hiện nay.
 
Lời hứa của Lazada trong việc xây dựng một 'Amazon' của khu vực Đông Nam Á đã không bao giờ trở thành hiện thực. Mức định giá 1,5 tỷ USD cho Lazada và sự đầu tư của Alibaba được coi là ấn tượng đối với khu vực Đông Nam Á, nhưng vẫn là khiêm tốn khi chỉ thu hút được vài trăm triệu đôla đầu tư từ những công ty như Tesco và JP Morgan. Thực tế là con số này khá khiêm tốn khi so sánh với một startup khác Đông Nam Á là Garena, được định giá ở mức 3,75 tỷ USD. 
 
Một người sáng lập ban đầu của Lazada đã thừa nhận rằng những mục tiêu ban đầu khi doanh nghiệp được thành lập vào năm 2012 là "quá cao." Đông Nam Á được coi là một thị trường vô cùng tiềm năng cho thương mại điện tử với dân số lên đến hơn 560 triệu người, trong đó khoảng 200 triệu người sử dụng Internet thường xuyên. Hiện nay chỉ có 3% các giao dịch bán lẻ được thực hiện online, cho nên có thể thấy thị trường TMĐT tại các nước Đông Nam Ávẫn còn rất nhiều tiềm năng để khai phá. Tuy nhiên, Lazada đã dự đoán tốc độ phát triển của TMĐT nhanh hơn thực tế khá nhiều dẫn đến gặp những khó khăn trong thời gian qua. Nhiều chuyên gia dự đoán, TMĐT phải 3-4 năm nữa mới có lợi nhuận tại khu vực này.
Những thách thức tại khu vực Đông Nam Á dành cho Alibaba
 
Một cựu lãnh đạo Lazada chia sẻ trên trang TechCrunch: “Alibaba đã mua khung xe, việc của họ bây giờ là cần phải thay đổi hoàn toàn những phần còn lại"
 
Thị trường TMĐT tại các nước Đông Nam Á vẫn đang ở giai đoạn phát triển ban đầu và có rất nhiều Startup trong khu vực tham gia cạnh tranh, Alibaba chắc chắn sẽ đóng vai trò trọng tâm mang lại cơ hội cho thị trường TMĐT rộng lớn này nhưng cũng có thể là các startup khác. Tác động tích cực của việc Alibaba mua lại Lazada rất có thể sẽ giúp các nước ĐNA thu hút thêm vốn không chỉ vào TMĐT mà còn nhiều mô hình kinh doanh khác trong khu vực, điều này thực sự rất tốt cho thị trường. 
 
JD.com, đối thủ lớn nhất của Alibaba ở Trung Quốc cũng đã bước vào thị trường Indonesia - quốc gia đông dân nhất Đông Nam Á hồi năm ngoái, và nó có thể đang lên kế hoạch củng cố cơ sở của nó hiện nay. Tập đoàn Softbank của Nhật đã đầu tư 100 triệu vào chợ trực tuyến Tokopedia và hãng bán lẻ thiết bị di động Trikomsel. Công ty mới nổi Orami hồi tháng 2/2016 cũng đã đầu tư mạnh vào TMĐT dành cho phụ nữ hiện tại mới tập trung ở 2 thị trường Thái Lan và Indonesia nhưng có dự định mở rộng ra các nước ĐNA khác trong tương lai. Tại Việt Nam, chắc chắn Alibaba sẽ vấp phải sự cạnh tranh gay gắt từ Tiki, startup mới nhận được 18 triệu USD từ VNG hay 'A đây rồi', doanh nghiệp TMĐT thuộc sở hữu của tập đoàn Vingroup. 
 
Hiện tại vẫn còn quá sớm để có thể đánh giá việc Alibaba có thể thành công hay thất bại tại thị trường các nước ĐNA sau khi quyết định đầu tư mạnh. Nhưng các thế mạnh của công ty về nguồn vốn, năng lực quản lý vận hành các hệ thống TMĐT lớn cũng như nguồn hàng chắc chắn sẽ là nền tảng để công ty này thể hiện tham vọng xây dựng một đế chế Alibaba tại các nước ĐNA trong thời gian tới. 
 
Hải An (tổng hợp)
.
.
.
.

.
.
.