Ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) trong ngành y tế là một bước tiến khá lớn và hiệu quả trong việc rút ngắn khoảng cách, mở rộng hơn điều kiện cũng như cơ hội cho người dân được khám chữa bệnh kịp thời, góp phần phát triển y tế cộng đồng…
Lên mạng họp…
Thời gian gần đây, hàng loạt hội nghị, hội thảo cấp quốc gia do Bộ Y tế tổ chức đã được thực hiện dưới hình thức trực tuyến. Nghĩa là, mọi sự trao đổi, chỉ đạo về các lĩnh vực từ đào tạo nhân lực đến công tác phòng chống dịch tả, dịch cúm A H1N1... đều qua các màn hình máy tính nối mạng Internet.
Hội thảo truyền hình “Nguồn nhân lực Y tế” năm 2008 do Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến chủ trì với 3 điểm cầu nối là: Bộ Y tế, Viện Pasteur TP.HCM và Bệnh viện Đa khoa Trung ương Huế là một ví dụ. Mỗi điểm có khoảng 100 đại biểu từ nhiều khu vực khác nhau và Hội thảo này đã tiết kiệm hơn 300 triệu đồng so với việc phải tổ chức tại Hà Nội.
Những người trong cuộc cũng thừa nhận, sẽ đỡ tốn kém hơn rất nhiều nếu hình thức này được đẩy nhanh và thay vì chỉ nối từ Tỉnh với Trung ương như hiện nay, khi mà các cuộc hội thảo giữa y tế huyện và y tế tỉnh cũng đều được tổ chức bằng hình thức trực tuyến.
... vẫn còn yếu
Theo đánh giá từ các cuộc họp trực tuyến của Bộ nói riêng và ngành Y tế nói chung, thì hoạt động này vẫn chưa được tổ chức thường xuyên do... “đường truyền”. Ngoài ra, phải thừa nhận thực tế rằng, cơ sở hạ tầng CNTT y tế vẫn còn quá thô sơ, yếu kém ở tuyến huyện, xã....
Hậu quả của việc đầu tư cho CNTT trong ngành y tế vẫn còn manh mún, dàn trải, thiếu các dự án độc lập về CNTT. Mặt khác, thiết kế tổng thể ứng dụng CNTT của các cơ sở y tế còn thiếu, hoặc chất lượng không cao.
Hiện, chưa có kiến trúc tổng thể ứng dụng toàn ngành, các chuẩn thông tin y tế chưa hoàn chỉnh, đồng bộ, vì vậy nhiều đơn vị đã không thành công khi triển khai ứng dụng CNTT ở cơ sở. Tính đến tháng 12/2008, chỉ 8% trạm Y tế trên cả nước có máy tính và 0,05% số máy đó có nối mạng Internet, thậm chí nhiều cơ sở Y tế vẫn truy cập Internet ở dạng quay số (dial-up).
Không chỉ chưa có phần mềm được ứng dụng rộng rãi trong ngành, mà kho tích hợp cơ sở dữ liệu y học quốc gia, CNTT phục vụ cải cách hành chính và điều hành của Bộ cũng chưa có. Nhân lực chuyên môn tại cơ sở và các đơn vị y tế thiếu, mất cân đối, tự phát, không thống nhất.
Đây là điểm yếu rất cơ bản. Ngoài ra, các văn bản quy phạm pháp luật về ứng dụng và phát triển CNTT y tế còn rất thiếu, nếu không nói ở mức “khủng hoảng”. Chưa có quy định rõ ràng về trách nhiệm của lãnh đạo chuyên trách CNTT, thiếu nguồn lực đầu tư, chưa có quy định về cơ cấu tổ chức, chức năng của các đơn vị tham gia hoạt động trong lĩnh vực CNTT của ngành Y tế.
Sẽ cấp giấy phép qua Internet
Mục tiêu trong 2009 này, ngành Y tế sẽ nhanh chóng triển khai một số dịch vụ cổng thông tin qua Internet như cấp giấy phép đủ điều kiện hành nghề, cấp chứng chỉ hành nghề, thành lập công ty dược phẩm, cấp phát số đăng ký thuốc. Hoạt động này cũng được ứng dụng tại các Sở Y tế trong cả nước. Từ 2010, Bộ Y tế sẽ triển khai cấp phép nhập khẩu trang thiết bị y tế, hóa chất, vắc-xin, đăng ký chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm qua Internet.
Mặt khác, hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về khám chữa bệnh, y tế dự phòng, quản lý thuốc, vắc-xin, sinh phẩm y tế, văn bản pháp quy, nhân lực y tế, trang thiết bị y tế, y- dược học thường thức, phòng chống thiên tai, thảm họa cũng sẽ được xây dựng trên hệ cơ sở dữ liệu chung, thống nhất phục vụ người dân và doanh nghiệp. Tiến tới 50% thông tin trao đổi giữa Bộ Y tế, các đơn vị y tế tuyến Trung ương và địa phương sẽ được thực hiện trên mạng, giảm thiểu phiền hà qua việc sử dụng giấy tờ như trước đây.
Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT), một đơn vị đi đầu trong việc hợp tác với ngành Y tế phát triển ứng dụng CNTT, cũng đã công bố các chương trình triển khai cụ thể hóa Thỏa thuận Hợp tác với Bộ Y tế (ký kết vào tháng 1/2009).
Theo đó, VNPT sẽ cung cấp cho Bộ Y tế đường truyền tốc độ cao để phục vụ các dự án trọng điểm quốc gia theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, và các Dự án tư vấn y tế, khám chữa bệnh từ xa (Telemedicine), Internet cộng đồng, cải cách hành chính, phục vụ dân doanh, cấp phép trên mạng…
Đặc biệt, với lợi thế cung cấp dịch vụ hội họp qua mạng chất lượng cao có thương hiệu, VNPT cũng sẽ hỗ trợ cung cấp dịch vụ Video Conference theo yêu cầu của Bộ Y tế để tổ chức hội nghị từ xa giữa Bộ Y tế (tại Hà Nội), Văn phòng Đại diện của Bộ (tại TP.Hồ Chí Minh) và một số tỉnh, thành phố khác.
VNPT sẽ thực hiện kết nối mạng Internet ADSL (với thương hiệu dịch vụ là Mega VNN) cho các bệnh viện, các viện, trường Đại học Y, Trung cấp Y trên toàn quốc theo danh sách yêu cầu của Bộ Y tế với giá cước ưu đãi, cùng các hỗ trợ kỹ thuật tốt nhất. Đồng thời, VNPT hỗ trợ các thiết bị phục vụ cho việc kết nối Internet băng thông rộng cho các trường, viện, bệnh viện của ngành Y tế.
Không chỉ có vậy, Tập đoàn VNPT còn phối hợp với đối tác triển khai chương trình đào tạo, hỗ trợ kiến thức CNTT cho 1.000 cán bộ công nhân viên ngành Y tế trên cả nước. Trước đó, VNPT cũng đã ban hành chính sách cước ưu đãi cho ngành Y tế với mức giảm tối đa 50% cước truy nhập Internet băng thông rộng (dịch vụ Mega VNN).
Đối tượng tham gia là các đơn vị, cá nhân trong ngành Y tế: các cơ sở y tế, các trường Đại học, Cao đẳng và Trung học Y trên toàn quốc; các cán bộ, công nhân viên, học sinh, sinh viên, những người đang công tác trong ngành Y tế. Cùng với chính sách cước này, VNPT phối hợp với Intel cung cấp máy tính với giá ưu đãi cho ngành Y tế.
Theo thông tin từ VNPT, thời gian tới, Tập đoàn này cũng sẽ triển khai với Bộ Y tế Chương trình “VNPT - Vì sức khỏe cộng đồng”. Với chương trình này, VNPT sẽ hỗ trợ đường truyền và hạ tầng kỹ thuật để cung cấp thông tin, tư vấn về sức khỏe, y tế cho cộng đồng, bao gồm: Thiết lập xây dựng trang thông tin về y tế để cung cấp các nội dung liên quan đến sức khỏe cộng đồng; Phối hợp với các đối tác của Bộ Y tế xây dựng và thiết lập trang Web cung cấp nội dung thông tin chăm sóc sức khỏe - truyền thông về các loại bệnh: Tổ chức truyền thông để mọi tầng lớp nhân dân biết đến chương trình và tiếp cận với thông tin y tế phục vụ cộng đồng…
Chỉ có ứng dụng CNTT mới trở thành con đường ngắn nhất, thu hẹp khoảng cách gần nhất giữa Y tế và cộng đồng.
Lan Anh